Voortaan vergunning nodig voor zonnepanelen op gevel

Voor het plaatsen van zonnepanelen op het dak is geen vergunning nodig en dat blijft ook zo. Maar wie straks zonnepanelen op zijn gevel wil monteren, moet bij de welstandscommissie van zijn gemeente aankloppen en een vergunning aanvragen. Dat blijkt uit een brief van minister Huizinga (Vrom) aan de Tweede Kamer naar aanleiding van vragen van SP-kamerlid Jansen. Het argument is nogal wazig geformuleerd, namelijk ‘architectonische inpasssing’.  Daar zullen ze in Heerhugowaard, de Stad van de Zon, wel even van opkijken.Letterlijk staat in de brief: “In het Besluit omgevingsrecht (Stb 2010, 143) is de regeling voor het vergunningvrij kunnen plaatsen van zonnepanelen en collectoren op een aantal onderdelen aangepast ten opzichte van de huidige regeling in artikel 3, eerste lid, onderdelen c en d van het Besluit bouwvergunningsvrije en licht-bouwvergunningplichtige bouwwerken (hierna: Bblb). Een van de wijzigingen betreft de mogelijkheid om zonnepanelen en collectoren zonder vergunning aan gevels te bevestigen. Deze mogelijkheid is weggenomen. Uit een oogpunt van ruimtelijke kwaliteit is besloten de regeling op dit punt aan te passen. Collectoren en panelen zijn alleen vergunningvrij bij plaatsing op daken van gebouwen. Voor de bevestiging aan gevels van gebouwen is, uit een oogpunt van een aanvaardbare architectonische inpassing, een vergunning en in dat verband een preventieve toetsing aan onder meer de lokale welstandsnota vereist.

Illegale windmolen in woonwijk Amsterdam IJburg

In de Amsterdamse wijk IJburg heeft een bewoner een windmolen illegaal op zijn dak geplaatst. De dwarse bewoner, architect Pieter Weijnen die het energieneutrale huis ook zelf ontworpen heeft, wil met de windmolen een discussie over verouderde bestemmingsplannen aangaan.
Hij wil een lans breken voor duurzame energievoorziening en probeert met de plaatsing van zijn windmolen het proces wat te versnellen. Dan maar ‘halfillegaal’, zo zegt Weijnen tegen Het Parool: ”We moeten experimenteren. Zo heb je nu de Toyota Prius. Of het uiteindelijk elektrisch wordt of toch waterstof weet je niet, maar het zal in elk geval geen benzine zijn.”
De gemeente heeft al aangekondigd dat de molen weg moet, maar Weijnen wacht het rustig af. Om nog meer in zijn energiebehoefte te kunnen voorzien, laat Weijnen binnenkort ook zonnepanelen op zijn dak plaatsen. ”Die staan in verbinding met de windmolen. Nu is er zon en geen wind. En als er geen zon is, is er meestal juist wind.”

Elf agrarische ondernemers hebben zich sinds 2000 ingezet voor de realisatie van het park. Resultaat: een windmolenpark met acht windmolens, die zorgen voor groene stroom voor ruim 10.000 huishoudens. De elf ondernemers – verenigd in de VOF Hagenwind – zochten naar mogelijkheden voor het opwekken van groene stroom om zo mede ook een bijdrage te leveren aan een duurzame toekomst.
Dat schreven wij een half jaar geleden over Windmolenpark Hagenwind, tussen Lichtenvoorde en Aalten in Gelderland. We wisten toen niet wat een ‘vergunning leed’ deze elf initiatiefnemers hebben moeten doorstaan. Dat werd gisteren wat duidelijker uit een passage van een persbericht van VROM over een bezoek van minister Cramer aan diverse duurzame energie projecten. In Aalten maakte de minister kennis met deze initiatiefnemers van het windmolenpark: zeven eigenaren van grond waarop de windmolens zijn gerealiseerd en vier deelnemers van buiten het gebied. En dan lezen we het volgende: “Uiteindelijk staan er nu acht windmolens met een gezamenlijke capaciteit van 20 Megawatt, maar voor het zover was, is er wel heel wat water door de Rijn gestroomd. Voordat alle hordes waren genomen (inpassing in bestemmingsplan en streekplan, milieuvergunning, bouwvergunning, enzovoort) waren er meer dan 7 jaar verstreken. Opmerkelijk, omdat er vanuit de bewoners van het gebied geen bezwaren tegen de bouw van de windmolens zijn ingediend. Cramers conclusie: zo’n proces móet sneller kunnen, zonder dat het ten koste gaat van de zorgvuldigheid.”
Wie is er eigenlijk verantwoordelijk voor die procedures? De minister zelf toch? En dit is echt niet het eerste voorbeeld van stroperige procedures, dus het kan geen verassing zijn voor de minister of de ambtenaren bij VROM.

Steeds meer mensen in België plaatsen zonnepanelen of zonneboilers op hun dak. Het is niet altijd duidelijk of ze daar een bouwvergunning voor moeten aanvragen. De huidige regeling is namelijk complex. Voor de plaatsing op een plat dak is geen vergunning nodig. Ook voor zonnepanelen op een schuin dak geldt een vrijstelling indien de panelen maximaal 20 procent van het dakoppervlak in beslag nemen. Voor grotere oppervlakten is geen vergunning nodig. Maar soms leggen verkavelingsvoorschriften bijkomende beperkingen of verplichtingen op. Soms is een verkavelingswijziging nodig, maar dat is een omslachtige procedure.

Minister Van Mechelen heeft de regelgeving daarom vereenvoudigd. Zo wordt de plaatsing van zonnepanelen en zonneboilers op daken volledig vrijgesteld van bouwvergunningen. Voor woningen die vallen onder specifieke voorschriften, wordt de aanvraagprocedure vereenvoudigd.

Bron: HLN

Het is de gemeente die een vergunning afgeeft. Of, zoals het ministerie van VROM het stelt:

 “Primair gelden er allerlei regels die ook gelden als u uw huis zou gaan verbouwen, namelijk de vraag of het past in het bestemmingsplan en of ervoor een bouwvergunning verleend kan worden. U kunt hiervoor het beste contact opnemen met uw gemeente. Zij zijn verantwoordelijk voor de bestemmingsplannen en kennen deze het beste. In het geval de gemeente niet wil meewerken aan een windturbine op die betreffende plek, dan betekent dat feitelijk dat u hem niet zult kunnen plaatsen. Gemeenten zijn vrij om hierover zelf beleid te maken, het ministerie heeft hierin geen rol.”

Als voorbeeld de gemeente Amstelveen. Van een ambtenaar krijgen we te horen dat een bouwvergunning ‘hoogstwaarschijnlijk noodzakelijk is’. Het gaat tenslotte om een bouwwerk; helemaal zeker is de ambtenaar niet omdat dergelijke aanvragen niet veel voorkomen ‘behalve bij boerderijen’. In elk geval is belangrijk dat het bouwwerk moet passen binnen het bestemmingsplan ‘en de kans is groot dat dat niet het geval is. In de voortuin mag u niet eens een fietsenhok plaatsen. In de achtertuin heeft u wat meer speelruimte, maar daar zit je weer met maximale hoogtes, die per bestemmingsplan kunnen verschillen.’

Ondanks deze sombere berichtgeving kan de ambtenaar mij ook van een lichtpuntje voorzien: “Het is nog niet onmogelijk als het niet in het bestemmingsplan past. U heeft dan altijd nog de mogelijkheid van een ‘Artikel 19 Procedure’ waarmee u een verzoek tot vrijstelling indient. Dit wordt eerst bestuurlijk beoordeeld en vervolgens openbaar gemaakt omdat omwonenden bezwaar moeten kunnen maken.”

Ook als je de molen bevestigt aan de gevel – en dus niet op een mast in de tuin plaatst – ben je niet gevrijwaard volgens deze ambtenaar: “Het blijft een aanpassing van het bouwwerk. U zult dan ook een bouwaanvraag moeten indienen. Het maakt dus geen verschil of u de windmolen op een afzonderlijke mast plaatst of aan de gevel plakt.”

Leveranciers bevestigen de barrières die door bestemmingsplannen worden opgeworpen. Pyrosolar bijvoorbeeld stelt dat Nederland jaren achterloopt: “De meeste bestemmingsplannen zijn gebaseerd op het gedachtegoed van 30 jaar geleden en zijn dus volstrekt achterhaald. Alleen als je een piepklein molentje met bijvoorbeeld een doorsnee van 60 cm wil plaatsen, heb je geen probleem. Maar ja, dan heb je ook niet meer opbrengst dan een paar honderd kWh per jaar, dus dat schiet niet echt op. Wil je een paar duizend kWh opbrengst hebben dan heb je al snel een doorsnee van 4 tot 5 meter nodig. En dan loop je onmiddellijk op tegen de beperkingen van bestemmingsplannen .” 

Wat overblijft is het minimolentje dat je zelf kan maken en waarmee peuters eindeloos mee kunnen spelen…

Die voorwaarden zijn de volgende:

1. De zonnecollector of –paneel moet op af aan een bouwwerk geplaatst worden
2. Deze moet bedoeld zijn voor de energie- of warmtevoorziening van het bouwwerk waarop het geplaatst is. (In veel gevallen mag het ook op een garage dat op hetzelfde perceel staat.)
3. De collector of het paneel moet een geheel vormen met de installatie voor het opslaan van water resp. het opwekken van elektriciteit.
4. Komt de collector of het paneel op een schuin dak, dan geldt dat:
   1. Deze niet mag uitsteken en dus aan alle kanten binnen het vlak van het dak moet blijven
   2. Het in of direct op het dakvlak moet worden geplaatst
   3. De hellingshoek hetzelfde moet zijn als die van het dankvlak waarop het staat
5. Komt de installatie op een plat dak dan geldt dat:
   1. Het ten minste net zo ver verwijderd moet blijven van de dakrand als die hoog is. Is het hoogste punt van het paneel bijvoorbeeld 50 centimeter, dan moet de afstand tot de dakrand(en) ook minimaal 50 centimeter zijn
   2. De hellingshoek mag niet meer dan 35o zijn
6. De installatie mag niet geplaatst worden bij een monument of in een door het Rijk aangewezen beschermd stads- of dorpsgezicht.

Als aan deze voorwaarden wordt voldaan is geen bouwvergunning nodig. Bij afwijking dient een vergunning te worden aangevraagd. Voor de exacte voorwaarden kan men een brochure aanvragen via www.vrom.nl (Brochure Zonnecollectoren en zonnepanelen).